Praktyka orzecznicza
Pełny indeks orzeczeń TSUE w sprawach EU 261/2004
Orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) bezpośrednio kształtują prawa polskich pasażerów do odszkodowania na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Polskie sądy powszechne, w szczególności Sąd Rejonowy właściwy dla miejsca wykonania umowy przewozu, są zobowiązane stosować wykładnię TSUE przy ocenie sporów z przewoźnikami. Powołanie odpowiedniego wyroku w pozwie wzmacnia argumentację dotyczącą opóźnień powyżej trzech godzin, odwołań, nadzwyczajnych okoliczności czy odmowy przyjęcia na pokład. Poniższe zestawienie obejmuje piętnaście kluczowych orzeczeń, które polscy sędziowie regularnie przywołują przy rozstrzyganiu roszczeń pasażerskich, wraz z gotowymi formułami cytowania i krótkim streszczeniem stanu faktycznego oraz tezy.
Filtruj po temacie
-
C-402/07 2009 Sturgeon i in. (C-402/07)
- Opóźnienie
- Odwołanie
Pasażerowie linii Condor dotarli do miejsca docelowego z ponad 25-godzinnym opóźnieniem i dochodzili odszkodowania w wysokości przewidzianej dla odwołania lotu. TSUE rozstrzygał, czy długie opóźnienie można w zakresie skutków zrównać z odwołaniem w rozumieniu art. 5, 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Trybunał uznał, że pasażerowie, którzy tracą trzy lub więcej godzin w stosunku do planowej godziny przylotu, mają prawo do takiego samego ryczałtowego odszkodowania jak osoby, których lot odwołano. To orzeczenie stało się podstawą praktyki orzeczniczej w całej UE.
Teza: Opóźnienie wynoszące co najmniej trzy godziny w miejscu docelowym uprawnia pasażera do odszkodowania na takich samych zasadach jak odwołanie lotu.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon i in.”.
-
C-432/07 2009 Böck i Lepuschitz (C-432/07, połączona ze Sturgeon)
- Opóźnienie
- Odwołanie
Sprawa rozpatrywana łącznie ze Sturgeon dotyczyła pasażerów Air France, którym lot z Wiednia do Meksyku został znacznie opóźniony. Sąd austriacki zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym o granicę między opóźnieniem a odwołaniem oraz o prawo do rekompensaty z art. 7 rozporządzenia 261/2004. TSUE potwierdził regułę trzech godzin i wskazał, że przewoźnik nie może uniknąć odpowiedzialności, formalnie kwalifikując operację jako opóźnioną, jeżeli faktyczna strata czasu odpowiada odwołaniu. Wyrok jednolicie ukształtował praktykę w państwach członkowskich.
Teza: Długie opóźnienie traktuje się jak odwołanie dla potrzeb odszkodowania z rozporządzenia 261/2004.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon, Böck i Lepuschitz”.
-
C-549/07 2008 Wallentin-Hermann (C-549/07)
- Nadzwyczajne okoliczności
- Usterka techniczna
Pasażerka linii Alitalia dochodziła odszkodowania za odwołany lot z Wiednia do Brindisi, powołując się na rozporządzenie 261/2004. Przewoźnik bronił się usterką techniczną silnika jako nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu art. 5 ust. 3. TSUE orzekł, że problem techniczny ujawniony w trakcie eksploatacji statku powietrznego co do zasady nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, chyba że wynika ze zdarzeń, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w normalne wykonywanie działalności przewoźnika. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na linii lotniczej.
Teza: Problem techniczny statku powietrznego sam w sobie nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności zwalniającej przewoźnika z odpowiedzialności.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 Wallentin-Hermann”.
-
C-139/11 2013 Cuadrench Moré (C-139/11)
- Jurysdykcja
Pasażer wystąpił przeciwko KLM o odszkodowanie za odwołany lot, jednak sąd hiszpański powziął wątpliwość, czy zastosowanie znajduje dwuletni termin z Konwencji montrealskiej, czy przepisy krajowe o przedawnieniu. TSUE rozstrzygnął, że roszczenia odszkodowawcze z rozporządzenia 261/2004 mają charakter autonomiczny względem Konwencji montrealskiej. W konsekwencji termin na wytoczenie powództwa wyznacza prawo krajowe państwa członkowskiego, przed którego sądem toczy się postępowanie. W Polsce zastosowanie znajduje roczny termin z art. 778 kodeksu cywilnego.
Teza: Termin dochodzenia odszkodowania z rozporządzenia 261/2004 określa prawo krajowe, a nie dwuletni termin z Konwencji montrealskiej.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie C-139/11 Cuadrench Moré”.
-
C-195/17 2018 Krüsemann i in. (C-195/17)
- Nadzwyczajne okoliczności
- Strajk
Po ogłoszeniu planów restrukturyzacji TUIfly doszło do masowych nieobecności załóg zgłaszanych jako zwolnienia lekarskie, co przewoźnik zakwalifikował jako tzw. dziki strajk. Pasażerowie odwołanych i opóźnionych lotów wnieśli powództwa o odszkodowanie z art. 5 i 7 rozporządzenia 261/2004. TSUE uznał, że spontaniczna absencja personelu wywołana decyzjami zarządczymi mieści się w zwykłym ryzyku prowadzenia działalności przewozowej. Tym samym nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności i nie zwalnia przewoźnika z obowiązku wypłaty.
Teza: Dziki strajk własnego personelu przewoźnika po ogłoszeniu restrukturyzacji nie jest nadzwyczajną okolicznością.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawach połączonych C-195/17 i in. Krüsemann i in.”.
-
C-11/11 2013 Folkerts (C-11/11)
- Opóźnienie
- Loty łączone
Pasażerka odbyła podróż z Bremy przez Paryż i São Paulo do Asunción na podstawie jednej rezerwacji. Pierwszy odcinek wystartował z niewielkim opóźnieniem, ale w konsekwencji nie zdążyła na przesiadkę i dotarła na miejsce z opóźnieniem przekraczającym jedenaście godzin. TSUE orzekł, że dla powstania prawa do odszkodowania decydujące jest opóźnienie w przybyciu do miejsca docelowego, a nie do punktu pośredniego. Bez znaczenia pozostaje to, że pierwszy odcinek mieścił się w granicach planu.
Teza: Odszkodowanie należy się, gdy opóźnienie w dotarciu do miejsca docelowego lotu łączonego wynosi co najmniej trzy godziny, niezależnie od punktualności pierwszego odcinka.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 26 lutego 2013 r. w sprawie C-11/11 Folkerts”.
-
C-315/15 2017 Pešková i Peška (C-315/15)
- Nadzwyczajne okoliczności
Lot z Burgas do Ostrawy został opóźniony o ponad pięć godzin, ponieważ podczas podejścia do lądowania samolot zderzył się z ptakiem i wymagał dodatkowej kontroli technicznej. Sąd czeski zapytał TSUE, czy takie zdarzenie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. Trybunał uznał, że zderzenie z ptakiem stanowi nadzwyczajną okoliczność, lecz przewoźnik musi wykazać podjęcie wszelkich racjonalnych środków, aby zapobiec wynikającemu z niego opóźnieniu. Sam fakt zderzenia nie wystarcza do zwolnienia z wypłaty.
Teza: Zderzenie z ptakiem może być nadzwyczajną okolicznością, ale przewoźnik musi dowieść podjęcia wszelkich racjonalnych środków przeciwdziałających opóźnieniu.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-315/15 Pešková i Peška”.
-
C-22/11 2012 Finnair (C-22/11)
- Odmowa przyjęcia na pokład
Po strajku personelu lotniska w Barcelonie linia Finnair zmieniła harmonogram kolejnych rejsów, w wyniku czego pasażer nie został zabrany na pokład lotu zaplanowanego dwa dni później. Powstało pytanie, czy odmowa przyjęcia na pokład w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 261/2004 obejmuje tylko przypadki overbookingu. TSUE orzekł, że pojęcie odmowy przyjęcia na pokład obejmuje również odmowy uzasadnione względami operacyjnymi, takimi jak skutki wcześniejszego strajku. Pasażer zachowuje prawo do odszkodowania z art. 7.
Teza: Odmowa przyjęcia na pokład nie ogranicza się do overbookingu i obejmuje odmowy z przyczyn operacyjnych, w tym następstw strajku.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 października 2012 r. w sprawie C-22/11 Finnair”.
-
C-204/08 2009 Rehder (C-204/08)
- Jurysdykcja
Pasażer mieszkający w Monachium dochodził od Air Baltic odszkodowania za odwołany lot z Monachium do Wilna. Powstał spór o właściwość miejscową sądu w świetle rozporządzenia Bruksela I. TSUE uznał, że umowa przewozu lotniczego jest umową o świadczenie usług, a miejscem wykonania świadczenia są zarówno lotnisko wylotu, jak i lotnisko przylotu. Pasażer może zatem wytoczyć powództwo o odszkodowanie z rozporządzenia 261/2004 według własnego wyboru przed sądem jednego z tych miejsc.
Teza: Pasażer może wytoczyć powództwo o odszkodowanie z rozporządzenia 261/2004 przed sądem właściwym dla lotniska wylotu albo lotniska przylotu, według własnego wyboru.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie C-204/08 Rehder”.
-
C-410/11 2012 Espada Sánchez (C-410/11, „Air Baltic”)
- Bagaż
Rodzina podróżująca razem nadała wspólną walizkę, w której znajdowały się rzeczy kilku członków rodziny. Po zagubieniu bagażu przez przewoźnika sąd hiszpański zapytał, jak stosować limit odpowiedzialności z art. 22 ust. 2 Konwencji montrealskiej. TSUE orzekł, że limit ten odnosi się do każdego pasażera, którego rzeczy znajdowały się w bagażu, nawet jeżeli formalnie zarejestrowała go inna osoba. Każdy poszkodowany może zatem dochodzić odszkodowania do pełnej wysokości limitu indywidualnego.
Teza: Limit odpowiedzialności za bagaż z Konwencji montrealskiej dotyczy każdego pasażera, którego rzeczy znajdowały się w jednej wspólnie zarejestrowanej walizce.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie C-410/11 Espada Sánchez”.
-
C-537/17 2018 Wegener (C-537/17)
- Loty łączone
- Jurysdykcja
Pasażerka kupiła w jednej rezerwacji u Royal Air Maroc lot z Berlina przez Casablankę do Agadiru i dotarła do celu z opóźnieniem ponad czterogodzinnym wynikłym z przesiadki. Sąd niemiecki zapytał TSUE o stosowanie rozporządzenia 261/2004 do podróży, której część odbywała się poza UE. Trybunał orzekł, że lot z jednym lub kilkoma połączeniami, objęty pojedynczą rezerwacją, stanowi całość dla potrzeb rozporządzenia 261/2004. Zastosowanie znajduje on, nawet jeżeli przesiadka lub kolejny odcinek mają miejsce poza UE, o ile lot wyleciał z lotniska w państwie członkowskim.
Teza: Lot z przesiadkami objęty jedną rezerwacją stanowi całość dla celów rozporządzenia 261/2004, nawet gdy część trasy leży poza UE.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 31 maja 2018 r. w sprawie C-537/17 Wegener”.
-
C-12/11 2013 McDonagh (C-12/11)
- Nadzwyczajne okoliczności
- Odwołanie
Po erupcji wulkanu Eyjafjallajökull w 2010 r. zamknięto znaczną część europejskiej przestrzeni powietrznej, a pasażerka Ryanair pozostała na lotnisku bez zapewnionej opieki. Powstało pytanie, czy obowiązek opieki z art. 9 rozporządzenia 261/2004 ma granice czasowe lub finansowe. TSUE uznał, że zamknięcie przestrzeni powietrznej stanowi nadzwyczajną okoliczność zwalniającą z wypłaty odszkodowania z art. 7, lecz nie zwalnia przewoźnika z obowiązku zapewnienia posiłków, noclegu i kontaktu. Obowiązek opieki ma charakter nieograniczony zarówno co do czasu, jak i kwoty.
Teza: Nawet w razie nadzwyczajnych okoliczności obowiązek zapewnienia opieki pasażerom przez przewoźnika pozostaje nieograniczony.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie C-12/11 McDonagh”.
-
C-63/09 2010 Walz (C-63/09)
- Bagaż
Pasażer dochodził od Iberii odszkodowania za zagubiony bagaż obejmującego zarówno wartość rzeczy, jak i szkodę niemajątkową związaną z utratą zawartości. Sąd hiszpański zwrócił się z pytaniem o zakres limitu z art. 22 ust. 2 Konwencji montrealskiej. TSUE orzekł, że limit odpowiedzialności przewoźnika za każdego pasażera obejmuje zarówno szkodę majątkową, jak i niemajątkową. Suma roszczeń z obu tytułów nie może przekroczyć kwoty wskazanej w Konwencji.
Teza: Limit odpowiedzialności przewoźnika za bagaż na pasażera obejmuje zarówno szkodę majątkową, jak i niemajątkową i nie może być przekroczony.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie C-63/09 Walz”.
-
C-257/14 2015 van der Lans (C-257/14)
- Nadzwyczajne okoliczności
- Usterka techniczna
Pasażerka KLM doznała opóźnienia lotu z Quito do Amsterdamu o niemal 29 godzin z powodu awarii silnika i pompy paliwa. Przewoźnik bronił się nadzwyczajnymi okolicznościami z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. TSUE orzekł, że usterka techniczna ujawniona w trakcie normalnej eksploatacji lub podczas rutynowej obsługi nie ma charakteru nadzwyczajnego, gdyż mieści się w zwykłym ryzyku działalności przewoźnika lotniczego. Tym samym nie zwalnia z obowiązku zapłaty odszkodowania.
Teza: Usterka techniczna ujawniona podczas rutynowej obsługi lub normalnej eksploatacji nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności w rozumieniu rozporządzenia 261/2004.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 17 września 2015 r. w sprawie C-257/14 van der Lans”.
-
C-532/17 2018 Wirth i in. (C-532/17)
- Odwołanie
- Opóźnienie
Pasażerowie zakupili u TUIfly bilety na lot, który w rzeczywistości wykonała inna linia w ramach umowy wet lease, czyli z dostarczeniem statku powietrznego wraz z załogą. Po opóźnieniu pojawiła się wątpliwość, kogo należy uznać za obsługującego przewoźnika lotniczego odpowiedzialnego z art. 2 lit. b) rozporządzenia 261/2004. TSUE orzekł, że odpowiedzialność ponosi linia faktycznie wykonująca lot, a nie przewoźnik umowny, który sprzedał bilet. Pasażer powinien zatem kierować roszczenia wobec operatora rejsu.
Teza: W przypadku wet leasingu odpowiedzialność za odszkodowanie ponosi przewoźnik faktycznie wykonujący lot, a nie przewoźnik umowny.
W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie C-532/17 Wirth i in.”.
Jak powołać orzeczenie TSUE w polskim pozwie
- 1
Ustal właściwy sąd i wartość przedmiotu sporu
Roszczenia z rozporządzenia 261/2004 rozpoznaje Sąd Rejonowy właściwy dla siedziby przewoźnika, miejsca wylotu albo miejsca przylotu (zgodnie z wyrokiem C-204/08 Rehder). W pozwie wskaż wartość przedmiotu sporu w euro przeliczonych na złote według kursu NBP z dnia wniesienia pozwu oraz właściwą podstawę jurysdykcji.
- 2
Powołaj precyzyjnie odpowiedni wyrok TSUE
Cytuj wyrok pełną formułą: „wyrok TSUE z dnia [data] w sprawie [numer] [nazwa]”, na przykład „wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon i in.”. Wskaż konkretny punkt uzasadnienia, na który się powołujesz.
- 3
Powiąż tezę orzeczenia ze stanem faktycznym sprawy
Wyjaśnij, dlaczego konkretne orzeczenie ma zastosowanie do Twojej sytuacji. Jeżeli przewoźnik powołuje się na nadzwyczajne okoliczności, odpowiedz wyrokami C-549/07 Wallentin-Hermann, C-257/14 van der Lans lub C-315/15 Pešková w zakresie ciężaru dowodu po stronie linii lotniczej.
- 4
Dołącz dowody i wezwanie do zapłaty
Załącz potwierdzenie rezerwacji, karty pokładowe, korespondencję z przewoźnikiem oraz wezwanie do zapłaty wraz z dowodem doręczenia. Pamiętaj o rocznym terminie z art. 778 k.c. zgodnie z wykładnią C-139/11 Cuadrench Moré i wnioskuj o odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia upływu terminu zapłaty wskazanego w wezwaniu.
Nie chcesz prowadzić sprawy samodzielnie?
Wyspecjalizowane firmy odszkodowawcze prowadzą postępowanie pod swoją marką, znają orzecznictwo TSUE i pobierają prowizję wyłącznie od wypłaconej kwoty — bez ryzyka kosztów po Twojej stronie.
Sprawdź roszczenie przez AirHelp →Prowizja sukcesu typowo ~35% odzyskanej kwoty. Brak opłat z góry.